خبرنامه صادق » بیت کوین، پول بی پشتوانه
شنبه ۲۳ دی ۱۳۹۶ ۲۱:۵۹
بیت کوین، پول بی پشتوانه

شاید بتوان با یک جستجوی ساده در گوگل یک گزارش صد صفحه ای فارسی پیرامون پدیده بیت کوین تهیه نمود لیکن ارزش یک تحلیل، تعلیل و ارزیابی های خلاقانه به دور از جریان های خبری و تحلیل مرسوم پیرامون پدیده ای چون بیت کوین، به مراتب بیشتر از گزارش فوق الذکر باشد. در ذیل سعی نمودیم نمونه کوچکی از چنین تحلیلی را ارایه نماییم.

تعریف بیت کوین
بیت کوین عبارت است از یک نوع پول مجازی که طبق یک الگوریتم ریاضی در سال ۲۰۰۹ توسط یک متخصص نرم افزار به نام ساتوشی ناکاماتو در فضای مجازی تولید شده است. ادعای خالق این پول اینست که ارزش گذاری پایه ای این پول بر مبانی الگوریتمی پیچیده شکل گرفته که به سادگی برای همگان قالب فهم نمی باشد. بیت کوین در حال حاضر در فضای مجازی در مقابل سایر ارزهای بین المللی، مورد ارزشگذاری و مبادله قرارمی گیرد. امروزه مبادلات و خرید و فروش های اینترنتی در فضای مجازی، توسعه زیادی پیدا کرده است. همین موضوع بستر مناسبی را برای توسعه استفاده از بیت کوین به عنوان یک وسیله مبادله فراهم نموده است. به عبارت دیگر، بیت کوین پس از خلق در فضای مجازی و دریافت یک اقبال عمومی، توانست خود را به عنوان یک وسیله مبادله یا همان پول الکترونیکی و مجازی جهت پرداخت در قبال خرید کالا و خدمات گوناگون، مطرح نماید.
سیر تاریخی ارزش بیت کوین
ارزش بیت کوین در طول سالهای پس از ایجاد در فضای مجازی، شاهد نوسانات بسیاری بوده است که از مهمترین علل آن، عدم وجود پشتوانه حاکمیتی و اقبال وسیع سفته بازان به خرید و فروش ارز مذکور می باشد. ارزش دلاری بیت کوین در سال ۲۰۱۱ از ۳۲ دلار به ۲۵۵ دلار در ماه اوریل ۲۰۱۳ افزایش و در همان سال ارزش آن به ۵۵ دلار سقوط  و سپس به عدد ۱۱۲۵ دلار صعود کرد. در همین راستا ارزش پول مذکور در سال ۲۰۱۴ مجدا به رقم ۵۰۰ دلار سقوط و مجدد صعود خود را آغاز نمود. در همین راستا در دوره زمانی حاضر به عنوان مثال در تاریخ ۲۵ ژانویه ۲۰۱۷، ارزش بیت کوین پس از سقوط حدود ۴۰ درصدی طی پنج روز گذشته، مجددا با یک رشد حباب گونه، به رقم ۱۵۴۷۹ دلار  صعود نمود.
پشتوانه ارزش بیت کوین
آنچه پیرامون بیت کوین مسلم است، عبارتست از این واقعیت که بیت کوین یک پول فاقد پشتوانه حاکمیتی است. به عبارت دیگر، تمامی ارزهای معتبر بین المللی دارای یک پشتوانه حاکمیتی به نام بانک مرکزی هستند که حفظ ارزش پول های ملی کشورهای خود، از اصلی ترین وظایف آنهاست. به طور مثال بانک فدرال رزرو پشتوانه پول رسمی کشور آمریکا یا همار دلار می باشد که مهترین وظیفه این بانک، حفظ ارزش دلار به عنوان پول ملی کشور آمریکاست. از طرف دیگر واحدهای پولی دیگری نیز وجود دارند که نهاد های مالی بین المللی و نه بانک مرکزی یک کشور معین، پشتوانه حفظ ارزش آنها هستند مانند واحد پولی SDR  که توسط صندوق بین المللی پول خلق شده و حمایت می شود و یا دینار اسلامی(  ID ) که واحد پول بانک توسعه اسلامی است. لیکن پیرامون بیت کوین چنین پشتوانه ای وجود ندارد و هیچ بانک مرکزی و هیچ نهاد بین المللی در هیچ نقطه از دنیا، ضامن ارزش این پول مجازی نمی باشد.
بیت کوین به عنوان یک پول ناقص
اساسا در مباحث اقتصادی و مالی، برای پدیده ای به نام پول، سه وظیفه محوری شمرده می شود که عبارت است از ۱-وسیله مبادله، ۲- وسیله ذخیره ارزش، و ۳-وسیله شمارش یا احصاء ارزش. پیرامون بیت کوین می توان گفت که با توجه به مقبولیت این پول الکترونیکی در فضای مجازی جهت خرید و فروش کالاها و خدمات مختلف، بیت کوین در حال حاضر وظیفه نخست یک پول کامل را ایفا می نماید لیکن در ایفای نقش های دوم و سوم توسط بیت کوین، تردید جدی وجود دارد. مهترین علل عدم توانمندی بیت کوین در ایفای دو کارکرد آخر، #نوسانات_شدید در ارزش بیت کوین است که امکان تبدیل شدن آن را به یک پول کامل در آینده با ابهام و تردید جدی مواجه می نماید.
رونق معاملات بیت کوین و تحریک طمع انسانی
با توجه به این واقعیت که بیت کوین تنها یکی از نقش های سه گانه یک پول کامل را ایفا می نماید پس یک پول کامل تلقی نمی شود؛ استقبال گسترده از این پول را هم می توان ناشی از تحریک و تهییج مضاعف خوی طمع ورزی بشر برای کسب ثروت های بزرگ و  بدون زحمت آنهم در مدت زمان های خیلی کوتاه دانست. منظور از ذکر واژه های تحریک و تهییج نیز به این واقعیت بر می گردد که نقش تبلیغات رسانه های بین المللی در این زمینه، بسیار محسوس و مشهود است و تعلیل این سطح از اقبال به خرید و فروش بیت کوین، صرفا بر مبنای خوی دنیاطلبی انسان ها، چندان منطقی به نظر نمی رسد.
دکتر محمدحسین قوام پژوهشگر مرکز رشد