جمعه ۲۲ دی ۱۳۹۶ ۲۲:۱۵
کتابنما
کتاب جامعه‌ شناسی کشاورزی ایران

جوامع روستایی در کشورهای پیرامونی، قبل از تماس با غرب، دارای ساختار معینی هستند که متشکل است از نظام (های) بهره‌برداری خاص و طبیعی خود. این جوامع در مواجه شدن با فشار از بیرون توسط نظام سرمایه‌داری غرب، شکل‌بندی اجتماعی خود را از دست می‌دهند و با یک صف‌بندی با شیوه تولید سرمایه‌داری، یک شکل ترکیبی به دست می‌آورند.

در این شکل‌بندی ترکیبی، نظام سرمایه‌داری سعی می‌کند به تدریج نظام‌های ماقبل خود را از بین ببرد و یا در خدمت خود در آورد. در این کتاب نشان داده شده است که چگونه نظام سرمایه‌داری با فشار از بیرون، از مکانیزم اصلاحات ارضی استفاده می‌کند تا زمینه را برای از بین بردن نظام‌های ماقبل خود و گسترش روابط سرمایه‌داری زراعی فراهم سازد.
کمبودی که در تحقیقات جامعه‌شناسی کشاورزی وجود دارد مربوط به مطالعات میدانی قوم‌نگاری است. اگر مطالعات قوم‌نگاری دقیقی انجام گیرد؛ تفاوت‌های قومی در فعالیت‌های کشاورزی مشخص می‌شود، لذا برنامه‌ریزان از نوشتن نسخه‌های یکسان برای توسعه کشاورزی اقوام مختلف پرهیز خواهند کرد.
اصلاحات ارضی و ایجاد شرکت‌های #کشت_و_صنعت چند ملیتی در ایران قبل از انقلاب اسلامی: هم‌زمان با تأسیس شرکت‌های کشت و صنعت، برنامه این بود که روستاهای در حوزه این شرکت‌ها برچیده شوند و اهالی به مراکز جدید سکونت که این شرکت‌ها به وجود خواهند آورد انتقال داده شوند. این مراکز جدید به نام شهرک معروف بودند. در خوزستان قرار بود که ۱۳شهرک جانشین ۱۰۰ روستا شود!
مانند تمام طرح‌های نوسازی کاذب در ایران و جاهای دیگر، کشت و صنعت‌ها پیشرفتی را در ایران به وجود نیاوردند، زیرا هر ترقی باید ناشی از تاریخ موجود و مرتبط با کل جامعه باشد. ترقی ، حاصل طبیعی آنچه هست می‌باشد. ترقی نمی‌تواند بر اثر نسخه مصنوعی که برای جامعه پیچیده شده باشد. کشت و صنعت‌ها نوآوری‌های غیر نهادی و غیر تاریخی بودند که از بیرون وارد شکل‌بندی اجتماعی ایران شدند. این شرکت‌ها خصایص تکنیکی بیمار گونه‌ای به این جامعه تحمیل کردند. این روند دو نتیجه به همراه داشت: ۱) شکست عملکرد کشت و صنعت‌ها در ایران و ۲) ایجاد فقر روستایی در نواحی تحت پوشش خود.
جامعه‌شناسی کشاورزی ایران
عبدالعلی لهسایی زاده
هسته سیاست کشاورزی مرکز رشد