پنج شنبه ۱۶ آذر ۱۳۹۶ ۱۵:۳۰
نگاهی از درون و برون به تاریخ و هویت در عربستان سعودی

خانم دکتر مضاوی الرشید ،معارض سعودی، طی مقاله ای مراحل سه گانه ای را برای گفتمان مشروعیت آل سعود،ترسیم می کند. در مرحله نخست،حکومت آل سعود،طرح خود را حکومت وحدت و توحید خواند و از این رهگذر تفاوتهای قبیله ای و مذهبی در جامعه سعودی را نادیده گرفت.

لذا توانست با مداخله هژمونیک و نادیده گرفتن تنوع فرهنگی موجود در شبه جزیره، به گفتمانی واحد برسد.

در مرحله دوم،حاکمیت آل سعود،به توسعه اقتصادی مبتنی بر درآمدهای نفتی دست زد.در این مرحله،با پروژه های بزرگ شهر های صنعتی و شهرهای نفتی و ایجاد فرصت های سرمایه گذاری خصوصی با بخش بزرگتری از جامعه عربستان پیوند خورد.

در مرحله سوم،گفتمان مشروعیت آل سعود با توجه به مساله جهانی شدن به حکومتی که خانم مضاوی از آن با عنوان«حکومت روابط عمومی» یاد می کند،پیوند خورده است.در این مرحله ،آل سعود دیگر بار به یمن دلارهای نفتی و ارتباطی که با اقتصاد سرمایه داری جهانی برقرار کرده و با توجه به اهمیت جهانی نفت،به حاکمیتی جهانی تبدیل شده است.حکومتی که بقایش برای بسیاری،حائز اهمیت است.

از آن جهت که ارتباط اقتصاد جهانی با عربستان از رهگذر استقرار حاکمیت ملی سعودی ها، برقرار می گردد،لذا مشروعیت این حاکمیت ملی نیز به مساله ای جهانی تبدیل شده است.به دیگر سخن،امروزه امنیت بازار انرژی که از سوی اقتصاد سرمایه داری جهانی مدیریت می شود،منوط به بقا و امنیت نظام آل سعود است.به نظر خانم مضاوی،تلاش آل سعود برای حمایت مالی از مراکز پژوهشی و علمی و آکادمیک جهانی،در همین قالب تعریف می شود.آل سعود بر آن است تا با دلارهای نفتی خود ،گفتمانی برسازد که تنها امور مثبت حاکمیت آل سعود را منعکس کند و عربستان را در حال جهشی اقتصادی در جهت توسعه نشان دهد و امور واضح منفی حکومت سعودی را نادیده بگیرد.

در این بین کارکرد «حکومت روابط عمومی» تنها تبلیغ است و نه گفت وگو و نه چالش و نه بازنگری.در همین جهت ، حاکمیت روابط عمومی اهمیت گفتمان آکادمیک را در برساخت افکار عمومی دریافته است،لذا بخشی از ثروت نفتی آل سعود به حمایت مالی از طرح های پژوهشی و مراکز خاورمیانه شناسی و اسلام شناسی در دانشگاه های جهان اختصاص یافته است، مراکزی که با توجه به این حمایت،بخش های عظیمی از حقیقت موجود را نادیده می گیرد و نگاهی سطحی از حقیقت را پیرامون حاکمیت و سیاست و اقتصاد و اجتماع عربستان سعودی ترویج می کنند.

المضاوی پا را از این هم فراتر نهاده،از سعودی سازی علوم در این مرحله(حاکمیت روابط عمومی) سخن می گوید.به نظر وی سعودی سازی پژوهش های اسلامی و عربی امروزه طرحی جهانی است که از سوی سعودی ها در مراکز پژوهشی که در دو دهه گذشته پدید آمده اند،پی گیری می شود.

دو عنصر مهم دیگر در این مرحله، ایجاد شبکه های تلویزیونی و خرید های کلان نظامی است که اولی انتقاد های رسانه ای را مدیریت و خفه می کند و دومی وابستگی جهانی به بقای آل سعود را محکمتر گره می زند.

نگاهی از درون و برون به تاریخ و هویت در عربستان سعودی
به پیشنهاد هسته بازاریابی سیاسی

یاسر قزوینی حائری