سه شنبه ۳۰ آبان ۱۳۹۶ ۲۲:۱۵
جلسه شانزدهم اجتهاد و تقلید سه شنبه 9 آبان 1396
درس خارج اصول استاد حسین علی سعدی

بعد از بیان تصویب اشعری و معتزلی استاد سعدی کلامی از محقق خویی در تنقیح را بیان کرده که ایشان به سه نکته اشاره کرده اند. اول تحریر محل نزاع دوم انتساب اقوال به اشاعره و معتزله و سوم نقد آرا.

چکیده به قلم مقرر:

بعد از بیان تصویب اشعری و معتزلی استاد سعدی کلامی از محقق خویی در تنقیح را بیان کرده که ایشان به سه نکته اشاره کرده اند. اول تحریر محل نزاع دوم انتساب اقوال به اشاعره و معتزله و سوم نقد آرا.

مهم ترین اشکال محقق خویی به رای اشاعره استحاله ذاتی آن و شبهه دور است وی معتقد است اماره کاشف بوده و نمی تواند کاشف را بدون مکشوف فرض کرد. وی همچنین خلاف اجماع و اخبار متواتر بودن را نیز از اشکالات این رای دانسته است.

استاد با اشاره به قول محقق سیستانی در نقد رای استاد خود، فرمودند که نسبت تصویب به معنای سببیت امارات بطور اطلاق به اشاعره صحیح نبوده و کلام غزالی در جلسه قبل شاهد مدعا است همچنین اشکال دور وارد نیست چرا که مراد از اماره در کلام اهل سنت متفاوت با ما است و این دقت در اشکال وجود ندارد. در نگاه آنان اماره در واقع قیاس اختراعی به معنای موجد حکم نه کاشف آن است و با توجه به اینکه تصویب اشعری در حوزه ی غیر منصوصات است پس طبیعتا اماره به معنای کشف در آن معنا نخواهد داشت.استاد اشکال وارد بر تصویب را همان اشکال کلامی نقص دین و عدم شانیت مقام تشریع برای فقها دانسته اند.

بیان دیگر از معنای تخطئه و تصویب از دیگر مسایل مطرح شده است. تصویب گاهی به معنای اصابت به واقع در مقابل تخطئه آمده است و گاهی به معنای عدم عقوبت مجتهد مخطی است در این رای قایل به مصلحت احکام و خطای مجتهد هستند اما مخطی را معاقب نمی دانند. استاد با استناد به کلام سید در الذریعه و شیخ در العده بیان نمودند که در بین قدما چنین نگاهی به بحث تصویب و تخطئه بوده است.