جمعه ۰۷ مهر ۱۳۹۶ ۱۸:۳۰
برجام یکسال بعد/ قسمت چهارم

طبیعی است که در هر توافق و قراردادی لازم است یک سازوکار حل اختلاف وجود داشته باشد تا توافقی که حاصل شده با هر اختلاف جزیی در معرض تهدید و فروپاشی قرار نگیرد. ویژگی این سازوکار حلّ اختلاف در هر توافقی این است که دستِ‌کم در ظاهر بی‌طرف باشد.

رهبر فرزانه انقلاب اسلامی در دیدار با رییس و اعضای مجلس خبرگان فرمودند:

مذاکره اشکالی نداشت،منتها در این مذاکره بایستی دقت و مراقبت لازم انجام میگرفت تا این‌جور نباشد که طرفِ مقابل، هر غلطی خواست بکند، نقض برجام محسوب نشود [امّا] ما اگر یک مختصر تکانی بخوریم، نقض برجام محسوب بشود! این خطا است،این نباید اتّفاق می‌افتاد؛

 

سازوکار حل اختلاف ذلّت بار

طبیعی است که در هر توافق و قراردادی لازم است یک سازوکار حل اختلاف وجود داشته باشد تا توافقی که حاصل شده با هر اختلاف جزیی در معرض تهدید و فروپاشی قرار نگیرد. ویژگی این سازوکار حلّ اختلاف در هر توافقی این است که دستِ‌کم در ظاهر بی‌طرف باشد. سازوکار حلّ اختلافی که در بندهای ۳۶ و ۳۷ از بخش مقدمه و مفاد عمومی برجام آمده به این نحو است که اگر ایران قائل به این شد که طرف مقابل (یک کشور یا چند کشور) توافق را نقض کرده است و طرف مقابل نیز نقض توافق را نپذیرد، ایران می‌تواند به نهادی با عنوان کمیسیون مشترک که در برجام معین شده است، شکایت کند.

این کمیسیون هشت عضو دارد که اعضای آن نمایندگان ۱+۵، اتحادیه ی اروپا و ایران هستند. مشخص است که برآیند این کمیسیون با این ترکیب، آن است که توافق نقض نشده است؛ چرا که اگر ناقض توافق امریکا باشد، سه کشور اروپایی و اتحادیه ی اروپا هیچگاه طرف ایران را نخواهند گرفت. در خوش بینانه ترین حالت، چنانچه نمایندگان روسیه و چین نیز از نظر ایران حمایت کنند، باز هم امریکا ناقض توافق نخواهد بود، چراکه ۳ رأی ایران، چین و روسیه در برابر ۵ رأی غربی ها کار به جایی نمی برد.

بر اساس برجام، اگر نظر ایران در کمیسیون مشترک تأمین نشود، ایران می تواند شکایت خود را به جلسه‌ی وزرای خارجه ببرد که اعضای این جلسه نیز شامل وزاری خارجه ی ۶ کشور به اضافه ی مسئول سیاست خارجی اتحادیه ی اروپایی و وزیر خارجه ی ایران هستند. بدیهی‌ است خروجی این جلسه نیز با خروجی کمیسیون مشترک هم سو بوده و به نفع ایران نباشد. اگر در این مرحله نیز نظر ایران تأمین نشود، براساس برجام، می‌تواند شکایت خود را به شورای امنیت سازمان ملل متحد ببرد. آن‌گاه شورای امنیت می‌بایست منطبق با رویه‌های خود در خصوص قطعنامه‌ای با این عنوان که «برداشته شدن تحریم‌ها تداوم یابد» رأی‌گیری نماید. حال اگر ایران به شورای امنیت اعتراض کند که ما به نقض برجام توسط امریکا معترضیم، چرا شما به جای تصمیم گیری درباره ی شکایت ایران، درباره ی «تداوم برداشته شدن تحریمها» رأی گیری می کنید، پاسخ شورای امنیت این خواهد بود که ما براساس توافق میان شما (ایران) و ۱+۵ یعنی برجام تصمیم گیری می کنیم.

بر این اساس، اگر همه ی اعضای شورای امنیت به این قطعنامه رأی مثبت دهند، برداشته شدن تحریم های ناشی از اجرای برجام تداوم خواهد یافت. اما روند به این صورت خوش بینانه پیش نخواهد رفت، چرا که امریکا به طرف ایرانی خواهد گفت هنگامی که شما من را متهم به نقض برجام کردید، من پاسخ دادم که هیچ نقضی صورت نگرفته، ولی شما این حرف را قبول نکردید و موضوع را به کمیسیون مشترک ارجاع دادید، در آنجا هم پاسخ گرفتید که نقضی صورت نگرفته، ولی باز به اعتراض خود ادامه دادید و موضوع را به جلسه ی وزرای خارجه بردید، آنجا هم پاسخ منفی دریافت کردید و آنها گفتند که امریکا توافق را نقض نکرده است، ولی باز هم شما قبول نکردید و اکنون موضوع را به شورای امنیت سازمان ملل آورده اید، برای این که دیگر از این اعتراضها نکنید و مدعی نقض توافق از سوی ما نشوید، ما (امریکا) این قطعنامه (برداشته شدن تحریم‌ها تداوم یابد) را وتو خواهیم کرد. با وتوی این قطعنامه توسط امریکا «برداشته شدن تحریم‌ها تداوم نمی یابد» و تحریم ها مجدداً برخواهدگشت. با این کار ، امریکا می خواهد به ایران درس عبرتی بدهد که دیگر از اینگونه اعتراضها نکند!

 

از سخنرانی تحلیلی دکتر علی باقری در سلسله نشست‌های برجام؛یک سال بعد

هسته بازاریابی سیاسی

برچسب‌ها: ٬ ٬ ٬