دوشنبه ۱۳ شهریور ۱۳۹۶ ۲۲:۱۵
رئیس دفتر تبلیغات حوزه علمیه قم:
هیچگاه بی نیاز از علوم انسانی اسلامی نمی شویم

حجت الاسلام واعظی گفت: نمی‎توانیم وضعیت موجود جامعه را با مراجعه به کتب و سنت بشناسیم و هیچگاه بی‎نیاز از علوم انسانی اسلامی نخواهیم شد.

حجت الاسلام احمد واعظی رئیس دفتر تبلیغات حوزه علمیه قم در نخستین دوره آموزشی پژوهشی علوم انسانی اسلامی «مفتاح»، طی سخنانی با توضیح روند شکل گیری رویکردهای مختلف در علوم انسانی، تصریح کردند: یک رویکرد خاص در حوزه علوم انسانی شکل نمی گیرد، جز اینکه یک پایه نظری خاص آن را پشتیبانی کند و پشتوانه های نظری و فلسفی داشته باشد و تکثر رویکردها در حوزه علوم انسانی نیز به علت تکثر سنت های فلسفی و مبانی معرفت شناختی و هستی شناختی پشتیبانی کننده آن رویکردها است.

ایشان افزودند: در محتوی علوم انسانی هم از منظر استراتژی تحقیق و هم به لحاظ روش های تحقیق تفاوت وجود دارد که این تفاوت ها، ناشی از اختلافات موجود در رویکردها می باشد و ریشه در تفاوت پشتوانه های فلسفی آنها دارد.

رئیس دفتر تبلیغات حوزه علمیه قم در ادامه تصریح کردند: گام اول فلسفی در مساله علوم انسانی اسلامی تنقیح مبانی آن است که برای این کار نیاز به وجود فیلسوف مسلمان معتقد به علوم انسانی است تا وجوه اشتراک و تفاوت های علوم انسانی مدنظر اسلام را با سایر مکاتب موجود مشخص کند.

حجت الاسلام واعظی با اشاره به اینکه هویت سازی و تبیین مبانی نظری علوم انسانی بر عهده فلسفه است، افزودند: فلسفه به مثابه تامین کننده علوم انسانی است و بحث هایی همچون هنر، زبان،فرهنگ و… صرفا یک موضوع مطالعه درفلسفه نیستند و هرکدام برای خود فلسفه ای مجزا دارند.

عضو هیأت علمی دانشگاه باقرالعلوم گفتند: به  طور مثال برای تبیین مبانی نظری علوم سیاسی باید توجه داشت که هر نظریه سیاسی به ناچار مبتنی بر یک نگاه خاص به انسان است و امکان ندارد یک نظریه کلان سیاسی شکل بگیرد و ادعا کند که نگاه خاصی به انسان ندارد.

رئیس دفتر تبلیغات حوزه علمیه قم در ادامه افزودند: نظام سیاسی مطلوب از نگاه لیبرالیسم، نظامی است که تامین کننده آزادی  های فردی است و این محتوی فلسفی سیاسی بر یک مبنای انسان شناسی تکیه زده است، اما گرایش های سوسیالیستی به جامعه اصالت می دهند و به انسان هم به عنوان فرد نیازمند نگاه می شود و چون انسان شناسی ها فرق دارند، این تفاوت ها باعث تفاوت در ظاهر و رنگ نگرش ها می شود.

عضو هیأت علمی دانشگاه باقرالعلوم تصریح کردند: فقه برخلاف تصور خرد آن که آنرا یک فن یا تکنولوژی می دانند، دانش ساز است و باید ها و نبایدهای زندگی انسان را مشخص می کند و تجویزکننده فعالیت های حوزه خصوصی و اجتماعی افراد است.

ایشان با اشاره به اینکه در فقه حکومتی، فقه را در تراز حکومت و ادارهی جامعه میبینیم و دیگر کاری به حکم اولیه نخواهیم داشت، افزود: البته باید این را هم بدانیم که در فقه حکومتی نیز از علوم انسانی اسلامی بینیاز نخواهیم شد و در حقیقت ما برای حل بحرانها و آسیبهای اجتماعی و حل اسلامی آنها باید بررسی کنیم که به کدامیک از اقسام دانش نیاز داریم.

رئیس دفتر تبلیغات حوزه علمیه قم گفتند: دانش توصیفی که به توصیف وضعیت موجود می پردازد، دانش تبیینی که به علت شکلگیری وضعیت موجود میپردازد، دانش هنجاری که ترسیم وضعیت مطلوب را بررسی می کند و در نهایت دانش توسعهای (نیمه بنیادین) که راهکار و نقشه راه برون رفت از وضع موجود به وضع مطلوب را ارائه می دهد، چهار نوع دانش هستند.

حجت الاسلام واعظی با اشاره به اینکه در دانش نوع چهارم که مهمترین قسم از دانش است و برآمده از فقه نیست، باید ممیزه ارزشی و فقهی ایجاد بشود،گفتند: در باب روش نیز عدهای میگویند که باید روش اجتهادی را برگزینیم و این در حالی است که با مراجعه به کتب و سنت نمیتوانیم وضعیت موجود جامعه را بشناسیم و هیچگاه بینیاز از علوم انسانی اسلامی نخواهیم شد.

منبع: مرکز تحقیقات بسیج دانشگاه امام صادق (ع)