جمعه ۲۰ مرداد ۱۳۹۶ ۱۹:۳۰
انصاف در جهنم/ قسمت سوم
وقتی به خاطر انصاف داشتن برخی را به جهنم می برند

اگر یادتان باشد بحثمان را از بررسی فضای جدل آلود انتخابات آغاز کردیم و قرار شد اندکی بر روی هویت و شخصیت اهل جدل بیندیشیم.

برای روشن شدن شخصیت اهل جدل از این نکته بسیار مهم آغاز کردیم که خوب و بد در این دنیا همواره با هم آمیخته است و این آمیختگی حق و باطل حربه اصلی اهل جدل برای دفاع از باطل و دوری نمودن از حق است زیرا هر وقت حقی به آنها عرضه شود به بهانه باطل آمیخته با آن از آن دست می کشند و هر وقت از باطلی بر حذر داشته می شوند به بهانه حق آمیخته با آن از آن دفاع می کنند.

خواهشا جمله پیچیده قبل را یکبار دیگر بخوانید این پیچیدگی فقط به خاطر نگارش من نیست بلکه به خاطر پیچیدگی رفتاری است که اهل جدل نمایش می دهند. رفتاری که می تواند دفاع از سخیف ترین امور را موجه جلوه دهد و انکار حقیقی ترین حقایق را میسر نماید رفتاری که می تواند ترازوی انسان برای تشخیص حق و باطل را کاملا جابجا کند به طوری که باطل محض را واقعا حق ببینی و حق محض را واقعا باطل بپنداری. عجیب دستگاهی است دستگاه جدل. هر حق و باطلی را خواستی از این طرفش وارد کن و از آن طرف هر جور که می خواهی طبق سفارش تحویل بگیر!!!

حالا که بحث به تبیین چنین خصوصیت ترسناکی در اهل جدل رسیده باید مواظب باشیم تا آن را توصیف انسان های جنایت کار حساب نکنیم و به راحتی دامن خود را از چنین رفتار هایی منزه ندانیم. واقعیت اینست که ما در زندگی روزمره خود بارها با این مسئله درگیر شده ایم و خواسته و یا ناخواسته انسان هایی جدلی بوده ایم. اتفاقا چیزی که پیچیدگی رفتار اهل جدل را بسیار بیشتر می کند اینست که در موارد فراوانی خود اهل جدل متوجه این خطایی که گرفتار آن شده اند نیستند و حتی اگر به آنها بگوییم که شما دارید جدل می کنید خیلی ناراحت می شوند و می گویند ما فقط دنبال حق هستیم و اصلا قصد جدل نداریم. اینست که درک هویت جدلی پنهان شده در شخصیت انسان کار آسانی نیست و نیازمند دقت و تامل زیادی است.

یکی از موارد شایع بروز رفتار جدل آلود در زندگی ما اینست که اگر ما به هر دلیل از چیزی و یا کسی خوشمان بیاید آنوقت به صورت ناخود آگاه در هر رفتار و خصوصیت او وجه مثبت و خوبی آن را می بینیم و محل توجه قرار می دهیم و باز اگر به هر دلیلی از چیزی و یا کسی بدمان بیاید آنوقت در هر رفتاری از او بدی و وجه منفی آن را ملاحظه می کنیم. این خصوصیت را به طوری فراگیر در منازعات سیاسی و بالاخص در ایام انتخابات می توان دید. در ایام انتخابات متاسفانه آنقدر اکثر آدم ها شخصیتی جدلی پیدا می کنند که اگر نامزد مورد علاقه آنها حتی فحش و ناسزا بدهد آن را به حساب شجاعت و صراحت او می گذارند و نامزد رقیب آنها حتی اگر ادب را رعایت کند آن را به حساب ریاکاری و فریب کاری او می گذارند.

البته این مسئله فقط در فضای سیاسی و ایام انتخابات مطرح نیست بلکه زندگی ما پر است از هزاران مثال برای این مسئله. وقتی از فلان همسایه، فلان معلم، فلان ورزشکار، فلان رفیقمان خوشمان بیاید یک جور او را قضاوت می کنیم و وقتی بدمان بیاید گونه ای دیگر. وقتی از اندیشمندی خوشمان بیاید نقاط ضعف او را هم به عنوان نقاط قوتش می بینیم و وقتی خوشمان نیاید نقاط قوتش را هم ضعف می بینیم. دعوای مادر شوهرها و عروس ها در اسطوره های تاریخی!! بی رابطه با همین خصوصیت نیست. هرکدام هر کاری بکنند دیگری تنها نقطه ضعف آن را می بیند.

نکته بسیار مهمی که شرح آن باشد برای شماره بعدی اینست که این وسط خداوند هم اهل جدل را بسیار کمک می کند!! انگار اصلا دنیا طبق میل اهل جدل آفریده شده است. زندگی در دنیا برای کسانی که نخواهند اهل جدل باشند کار سختی است. شاید یکی از وجوه اینکه باطن دنیا همان آتشی است که خداوند همه را وارد در آن می کند ولی همه را از آن خارج نمی کند همین هویت جدل آلود دنیاست. در این رابطه در شماره بعدی بیشتر گفتگو خواهیم کرد تا بعد از آن هم نوبت این فرا برسد که از بنیادی ترین راه های رهایی از فضای جدل آلود صحبت کنیم. ان شاء الله

 

ابراهیم خانی پژوهشگر مرکز رشد

برچسب‌ها: ٬ ٬