خبرنامه صادق » غمامی: محتوا و حجم متون درسی تناسبی با نیازهای انقلاب ندارد/ لزوم راه اندازی گرایش های حقوق بین الملل، حقوق بشر و حقوق هسته ای در دانشگاه
دوشنبه ۲۶ مرداد ۱۳۹۴ ۰۸:۱۷
دکتر سید محمد مهدی غمامی در گفتگو با خبرنامه صادق:
غمامی: محتوا و حجم متون درسی تناسبی با نیازهای انقلاب ندارد/ لزوم راه اندازی گرایش های حقوق بین الملل، حقوق بشر و حقوق هسته ای در دانشگاه

محتوا و حجم دروس متناسب با مساله های نظام نیست. یک سری دروس به هم چسبانده شده که هیچ کدام از آن حاصل طرح یک یا مجموعه سوالات ناظر به مشکلات کشور نیست. اگر استاد کمی ذوق بخرج دهد مسائل درسی با قضایا عملی مرتبط می شود و به دروس معارف می‌تواند تم رشته‌های دانشجویان بیفزاید. ولی قاعده این نیست…

خبرنامه صادق: همزمان با تعیین اعضای جدید هیئت امنای مؤسسه جامعه‌الامام‌الصادق توسط مقام معظم رهبری، در حکم ایشان خطاب به اعضای جدید هیئت امنا تأکید شده بود که: «در اوّلین فرصت با بهره‌گیری از میراث و تجربیات گذشته و با رعایت راهبردهای ابلاغی که به پیوست خواهد آمد، به تنظیم و تصویب اساسنامه‌ی جدیدی مبادرت ورزند تا بر آن اساس و با تلاشهای جدّی خود نصاب این تشکیلات علمی را بعنوان یکی از مهمترین کانون‌های اعتلای معارف اسلامی و تحوّل علوم انسانی در کشور ارتقاء بخشند.»

این راهبردهای ابلاغی را می توان در حقیقت سند و نقشه راه تحول علوم انسانی و اعتلای معارف اسلامی کشور در دانشگاه امام صادق(ع) دانست که در دیدار غدیر سال ۸۴ ایشان با خانواده دانشگاه امام صادق(ع) مورد اشاره ایشان قرار گرفته بود و دقت در این ۱۲ بند راهبردها نشان از اشراف کامل رهبر معظم انقلاب نسبت به دانشگاه امام صادق(ع) دارد که اجرای آن می تواند ضامن تحول علوم انسانی و ارتقای دانشگاه امام صادق(ع) به مرجع تحقیقات مراکز علمی و دانشگاه های دنیا شود.

خبرنامه صادق همزمان با انتشار این راهبردها تلاش کرد تا در محورهای مورد اشاره در راهبردها، با برخی از اساتید و مسئولین دانشکده ها و دانشگاه گفتگو کند و نظر آنها را در خصوص اهمیت این راهبردها و نحوه اجرایی شدن آنها را جویا شود. در این گفتگو به سراغ آقای دکتر سید محمد مهدی غمامی، دانش آموخته دانشگاه و معاون پژوهشی دانشکده حقوق رفته ایم که در زیر پاسخ های ایشان تقدیم کاربران خبرنامه صادق می شود:

خبرنامه صادق: در بند ۲ راهبردهای کلان دانشگاه اشاره شده به تلاش برای تربیت نیروی درجه یک برای نظام در عرصه های علمی و مدیریتی. چقدر دانشگاه در این زمینه تا کنون موفق بوده و تحقق این مسئله چه الزاماتی دارد؟

واقعیت این است که در دانشگاه با تمام تلاشهایی ارزشمندی که صورت گرفته و می گیرد و البته نتیجه این زحمات مخلصانه درخشش دانشگاه در میان دانشگاه های بزرگ داخلی در رشته‌های موجود بوده، حداقل دو امر در عمل کمتر مورد توجه جدی قرار گرفته است. یکی اینکه مساله دانشگاه باید مساله کشور باشد، اولویتهای دانشگاه هم اولویتهای کشور و نظام. این خاصیت دانشگاه است چون خاصیت علم هم حل مشکلات خود «ما» به عنوان یک جامعه به هم پیوسته و دارای سرنوشت مشترک است. بطور کلی قرار نیست که دانشگاه بصورت جزیره ای منفک از مسایل کشور، اولویت‌هایی داشته باشد و البته نظام اداری آن هم از الگوی نه چندان آکادمیک پیروی کند. قرینه این مساله اینکه ما در کشور به رشته های علوم انسانی متعدد دیگری هم غیر از چند رشته محدود موجود نیاز داریم ولی چون به نیاز نظام کار نداشتیم به همان ابداعات اولیه و البته الحاق یک مورد بسنده کردیم. ضمنا همان ابداعات هم الزاما مشکل نظام را حل نمی کند چنانکه مثلا مدیریت دولتی و حقوق عمومی را با تاخیر بسیار آوردیم و اصلا خواست نهادی برای آوردن گرایشهای حساس و لازم نظام مانند حقوق بین الملل، بشر و… در مجموع وجود ندارد. حتی گرایش‌هایی که هم اکنون در ایران نیست و با توجه به مسائل کشور باید آنها را برگزار کنیم مانند حقوق تکنولوژی و حقوق هسته‌ای.

دوم اینکه روش پاسخگویی به نیازهای نظام، روش فعلی نیست. رسالت دانشگاه در بدو تاسیس این بود که نسبت به موضوعات جدید جامعه، رویکردهای دینی انتخاب شود و نه اینکه دانشجو کمی بی ربط عربی و معارف را در کنار دروس آکادمیک موجود بخواند و ربطش را هم نتواند ایجاد کند. راهکار چیست؟ این است که باید هم سرفصل کلیه دروس اصلاح شود ،هم دروس معارف مبتنی بر اقتضائات هر رشته به دانشکده ها داده شود و هم روش از آموزش مداری سنتی به آموزش مشارکتی و پژوهش محوری تغییر کند. آنوقت هر مساله نظام با رویکرد متعهدانه به رسالت دانشگاه پاسخ می گیرد.

با این وجود بازهم باید منصفانه خدمتتان بگویم که اراده‌های بسیاری برای تحول و کارآمدی دانشگاه البته بصورت پراکنده وجود دارد از دفاتری که دانشکده‌ها ایجاد کرده‌اند، تا مرکز رشدی که دانشکده معارف اسلامی و مدیریت آنرا تاسیس کرده و ایده‌های متعددی که اعضای هیات علمی در مناصب مختلف ارایه داده‌ و پیگیر بوده‌ و هستند.

غمامی

خبرنامه صادق: بند ۳ راهبردها بر متوازن شدن محتوا و حجم و متناسب متون درسی برای پاسخگویی به نیازهای انقلاب اسلامی متمرکز شده است. الان متون درسی دانشگاه چه وضعیتی دارند و چه تغییراتی باید ایجاد شود؟

همانطور که گفتم محتوا و حجم دروس متناسب با مساله های نظام نیست. یک سری دروس به هم چسبانده شده که هیچ کدام از آن حاصل طرح یک یا مجموعه سوالات ناظر به مشکلات کشور نیست. اگر استاد کمی ذوق بخرج دهد مسائل درسی با قضایا عملی مرتبط می شود و به دروس معارف می‌تواند تم رشته‌های دانشجویان بیفزاید. ولی قاعده این نیست که تنها و بصورت اختیاری روی ذوق شخصی و همت استاد حساب کنیم. در واقع باید به عنوان یک اولویت راهبردی – و نه یک نیاز تکمیلی – یک کانال و نظام مشخص برای محتوا و فرآیند آموزش در قالبی پاسخگو طراحی کرد. باید سعی شود که هر گزاره همراه با یک قضیه عملی موجود در کشور ارایه گردد و فنون یافتن مسایل و تنقیح و حل مساله آموزش داده شود.

به علاوه باید مبنای نقد علوم انسانی موجود و تولید علوم انسانی اسلامی در خلال دروس دانشگاهی بر اساس همان اصلاح سرفصلهای دانشگاهی گنجانده شود تا بتوانیم نیروی علمی مورد نیاز را برای تحقق راهبرد بند پنجم تربیت کنیم. به عبارت دیگر وقتی ارایه درس در قالب پژوهش محور و مشارکتی باشد از دانشجو می‌خواهیم نسبت به هر گزاره حساس و روحیه انتقادی داشته باشد خاصه دروس آکادمیک علوم انسانی که عمده آنها در مبانی و محتوا ترجمه‌ای و مبتنی بر فروض و مسائل غربی تبیین و تحلیل شده اند. با این روش در آموزش دچار اشباه راهبردی تفکیک یا همان سکولاریزم نمی‌شویم. یک جا متون و نظام آموزشی موجود یک موضوع را به عنوان امری مسلم و مطلوب به دانشجو ارایه می‌دهد و جایی دیگر مخصوصا در مقام پژوهش خواسته‌می شود اعتبار همان موضوع مورد بحث و نقد قرار گیرد در حالی که فروض مدت‌ها قبل نهادینه شده‌اند. ضمنا باید در نظر داشته باشیم که از حجیم‌کردن واحدها و الحاق دوره‌های آموزشی جدا پرهیز کنیم. واقعیت این است که حجم دروس در دانشگاه آنقدر زیاد است – حداقل ۲۰۰ و اندی واحد که برخی بیش از ساعات مقرر ارایه می‌شوند- که دانشجو در یادگیری دچار عسر و آسیب مطالعه سطحی و واکنشی می‌شود.

 

خبرنامه صادق: از فرصتی که در اختیار خبرنامه صادق قرار دادید متشکریم.

 

نظرات
  1. سعید
    ۲۶ مرداد ۱۳۹۴

    سلام
    کاری که دارید انجام میدید خیلی جالب وقابل تقدیراست
    تشکر

    Thumb up 0 Thumb down 0